Azalia doniczkowa a azalia japońska – różnice i czy posadzić ją w ogrodzie
Kwitnąca azalia kupiona zimą lub wczesną wiosną w markecie albo kwiaciarni to zwykle azalia indyjska (Rhododendron simsii). Ta roślina nie znosi mrozu, więc posadzona w ogrodzie nie przetrwa polskiej zimy. Jeśli chcesz azalię do ogrodu, wybierz mrozoodporne azalie japońskie, które wytrzymują mrozy od –20 do –26 °C.
W tym artykule wyjaśniamy, jak rozpoznać, którą azalię masz, co zrobić z azalią doniczkową po przekwitnięciu i kiedy można ją wystawić na zewnątrz. Wszystko o uprawie azalii japońskich znajdziesz w przewodniku Azalie japońskie – uprawa, wymagania i zastosowanie.
Azalia doniczkowa a japońska w pigułce
- Kwitnąca azalia kupiona zimą lub wczesną wiosną w markecie albo kwiaciarni to najczęściej azalia indyjska (Rhododendron simsii).
- Azalia indyjska nie znosi mrozu, więc nie przeżyje polskiej zimy w gruncie. Może za to rosnąć latami w doniczce.
- Azalie japońskie z naszej oferty wytrzymują mrozy od –20 do –26 °C i zimują w ogrodzie.
- Po przekwitnięciu azalię indyjską trzymaj w chłodnym, jasnym miejscu, latem wystaw do ogrodu w półcień, a we wrześniu wnieś do domu.
- Jeśli etykieta wskazuje azalię japońską, roślinę można w maju posadzić w ogrodzie w osłoniętym miejscu.
Jak rozpoznać, którą azalię masz?
Jako azalie doniczkowe sprzedaje się głównie dwie grupy roślin: mieszańce azalii indyjskiej (Rhododendron simsii) oraz mieszańce azalii japońskiej (Rhododendron ×obtusum)2. Wyglądają podobnie, ale mają zupełnie inne wymagania. Najważniejsze różnice zestawia tabela.
Nazwa „azalia indyjska” jest myląca. Pochodzi od nazwy Azalea indica, pod którą R. simsii błędnie opisano w 1812 roku. W rzeczywistości ten gatunek pochodzi z Chin, a prawdziwy Rhododendron indicum to gatunek japoński7. Błędna nazwa przetrwała jednak w handlu do dziś1. Mieszańce R. simsii są dziś produkowane masowo – już w latach 90. XX wieku w samej Europie Zachodniej uprawiano ich ponad 100 milionów rocznie, głównie w Belgii i Niemczech8.
| Azalia indyjska a azalia japońska – 8 różnic | ||
|---|---|---|
| Cecha | Azalia indyjska (doniczkowa) | Azalia japońska (ogrodowa) |
| Nazwa botaniczna | Rhododendron simsii i jego mieszańce, często nazywane Rhododendron indicum1 lub Azalea indica | Rhododendron ×obtusum i inne mieszańce zimozielonych azalii z Japonii4 |
| Pochodzenie | Ciepłe rejony południowych Chin3 | Japonia4 |
| Mrozoodporność | Odmiany doniczkowe nie znoszą mrozu; pąki opadają już poniżej ok. 4 °C1,2 | Odmiany z naszej oferty: od –20 do –26 °C5 |
| Termin kwitnienia | W sprzedaży w pełni kwitnienia od późnego lata do wiosny, najwięcej na Boże Narodzenie i Wielkanoc (rośliny pędzone)1,3,8 | W ogrodzie od około 10 maja do około 18 czerwca (według hodowcy, płn. Niemcy)5 |
| Kwiaty | Współczesne odmiany mają zwykle kwiaty pełne8 | W grupie Kurume pojedyncze kwiaty są drobne, ale bardzo liczne3; odmiany z naszej oferty mają kwiaty pojedyncze, półpełne lub pełne |
| Wysokość | 45–60 cm1 | Odmiany hodowcy z naszej oferty: od ok. 25 do ok. 80 cm po 10 latach5 |
| Gdzie kupowana | Markety, kwiaciarnie; w pełni kwitnienia, często jako prezent | Szkółka, centrum ogrodnicze; z nazwą odmiany i mrozoodpornością na etykiecie |
| Zimowanie | W domu, w chłodnym i jasnym miejscu, nocą ok. 7–10 °C1 | W ogrodzie, w gruncie; w donicy z osłoną korzeni |
| Porównanie przygotowane przez naszą szkółkę na podstawie źródeł podanych w przypisach. Flower GARDEN | ||
Nazwa botaniczna
Pochodzenie
Mrozoodporność
Termin kwitnienia
Kwiaty
Wysokość
Gdzie kupowana
Zimowanie
Trzy szybkie wskazówki
Dlaczego azalia indyjska nie przeżyje zimy w gruncie?
Rhododendron simsii pochodzi z ciepłych rejonów południowych Chin. Właśnie dlatego po krótkim okresie spoczynku łatwo zakwita, co belgijscy hodowcy wykorzystali do produkcji azalii kwitnących w doniczkach na zimowe święta3. Odmiany doniczkowe nie są jednak mrozoodporne1. Już temperatura poniżej około 4 °C powoduje opadanie pąków i kwiatów, a liście ulegają uszkodzeniu przy temperaturze bliskiej zera2.
Polska zima to dla niej warunki nie do przetrwania. Dla porównania azalie japońskie z naszej oferty wytrzymują według hodowcy od –20 do –26 °C5. Ranking odmian według mrozoodporności znajdziesz w artykule Azalie japońskie mrozoodporne.
Co zrobić z azalią doniczkową po przekwitnięciu?
Większość azalii doniczkowych trafia po kwitnieniu do kosza, a ich ponowne zakwitnięcie w domu nie jest łatwe2. Jeśli chcesz spróbować, postępuj według poniższego planu, opracowanego na podstawie zaleceń Królewskiego Towarzystwa Ogrodniczego (RHS)1.
Nie spodziewaj się kwitnienia w tym samym terminie co w sklepie. W produkcji rośliny pędzi się do kwitnienia przez sześć do ośmiu tygodni w temperaturze około 18–21 °C, więc w domu zakwitną później. Bez szklarni dobre kwitnienie może wrócić dopiero po roku lub dwóch1.
Chcesz azalię do ogrodu? Wybierz mrozoodporną azalię japońską
Azalie japońskie to zimozielone lub półzimozielone krzewy pochodzące z Japonii4. W ogrodzie kwitną w maju i czerwcu, a według hodowcy odmiany z naszej oferty znoszą mróz od –20 do –26 °C5. Do chłodniejszych regionów wybieraj odmiany odporne na co najmniej –24 °C, takie jak 'Geisha Orange', 'Gislinde', 'Schneeperle' czy 'Melina'5. W artykule Kiedy kwitnie azalia japońska? znajdziesz terminy kwitnienia odmian, a w przeglądzie Najpiękniejsze odmiany azalii japońskich – ich opisy według koloru i wielkości.
Azalię japońską można też uprawiać w donicy na tarasie lub balkonie i zostawić ją tam na zimę, jeśli osłonisz korzenie. To zupełnie inna uprawa niż azalii indyjskiej w mieszkaniu – opisujemy ją w artykule Azalie japońskie w doniczce. Wskazówki, jak wybrać zdrową roślinę przy zakupie, znajdziesz w artykule Kiedy i gdzie kupować azalie japońskie.
Azalia japońska kupiona w doniczce – czy można ją posadzić?
Tak. Mieszańce azalii japońskiej sprzedawane jako rośliny doniczkowe są stosunkowo odporne i można je posadzić na stałe w osłoniętym miejscu w ogrodzie, gdy minie ryzyko przymrozków, mniej więcej w maju. Na zimę trzeba je wyściółkować2. Pamiętaj jednak, że na etykiecie takiej rośliny zwykle brakuje nazwy odmiany, więc jej mrozoodporność jest nieznana. W chłodniejszych regionach Polski traktuj to jako próbę. Roślinę, która kwitła w ciepłym mieszkaniu, przed posadzeniem stopniowo przyzwyczajaj do warunków na zewnątrz, a w pierwszą zimę dodatkowo osłoń od wiatru.
FAQ – najczęstsze pytania o azalię doniczkową
Czy azalię doniczkową można posadzić w ogrodzie?
Azalii indyjskiej, czyli najpopularniejszej azalii doniczkowej, nie można posadzić w ogrodzie na stałe, bo nie znosi mrozu1. Możesz ją wystawić do ogrodu na lato, ale jesienią musi wrócić do domu1,2. Wyjątkiem są azalie japońskie sprzedawane w doniczkach – te można w maju posadzić w gruncie w osłoniętym miejscu i wyściółkować na zimę2.
Jak odróżnić azalię indyjską od japońskiej?
Najprościej po etykiecie i terminie zakupu. Azalia indyjska (Rhododendron simsii, często opisywana jako Rhododendron indicum lub Azalea indica) jest sprzedawana w pełni kwitnienia zimą i wczesną wiosną jako roślina doniczkowa1,3. Azalia japońska ma na etykiecie nazwę odmiany i mrozoodporność, a w ogrodzie kwitnie dopiero w maju i czerwcu5.
Czy azalia indyjska przetrwa zimę na balkonie?
Dlaczego azalia doniczkowa gubi pąki i liście?
Najczęstsze przyczyny to przesuszenie torfowego podłoża, zbyt ciepłe i suche powietrze, za mało światła, wychłodzenie, przeciągi i przenoszenie rośliny z miejsca na miejsce2. Azalia doniczkowa najlepiej czuje się w temperaturze od około 10 do 20 °C, a w pomieszczeniach cieplejszych niż około 24 °C szybko przesycha i traci pąki2.
Czy azalia doniczkowa zakwitnie ponownie?
Czy azalia doniczkowa jest trująca dla kota i psa?
Tak. Azalie są trujące dla psów, kotów i koni6. Postaw roślinę tam, gdzie zwierzęta nie mają do niej dostępu. Szczegóły opisujemy w artykule Czy azalie i rododendrony są trujące? – omawiamy w nim ryzyko zarówno dla zwierząt, jak i dla dzieci.
Jaką azalię posadzić w ogrodzie zamiast doniczkowej?
Wybierz azalię japońską. Odmiany z naszej oferty wytrzymują według hodowcy od –20 do –26 °C5. Do chłodniejszych regionów i do donic polecamy odmiany odporne na co najmniej –24 °C, na przykład 'Geisha Orange', 'Gislinde' lub 'Kirstin'5.
Podsumowanie
- Azalia z marketu to zwykle azalia indyjska. Kupiona zimą lub wczesną wiosną w pełni kwitnienia, bez nazwy odmiany i mrozoodporności na etykiecie.
- Nie sadź jej w ogrodzie na stałe. Nie znosi mrozu i nie przetrwa zimy w gruncie.
- Latem może stać na zewnątrz. Wystaw ją po przymrozkach w półcień i wnieś do domu we wrześniu.
- Zimuj ją w chłodzie. Najlepiej jasno i chłodno, nocą około 7–10 °C, ale nie poniżej około 4 °C.
- Do ogrodu wybierz azalię japońską. Odmiany z naszej oferty wytrzymują od –20 do –26 °C.
Słowniczek – kluczowe pojęcia
- Azalia indyjska
- Potoczna nazwa mieszańców Rhododendron simsii, sprzedawanych jako kwitnące rośliny doniczkowe. W handlu często opisywana jako Azalea indica lub Rhododendron indicum, choć gatunek pochodzi z Chin, a prawdziwy R. indicum rośnie w Japonii.
- Azalia japońska
- Zimozielony lub półzimozielony krzew z grupy azalii pochodzących z Japonii, na przykład Rhododendron ×obtusum. Odmiany ogrodowe zimują w gruncie.
- Pędzenie
- Przyspieszanie kwitnienia przez uprawę roślin w podwyższonej temperaturze i wilgotności. Tak przygotowuje się azalie doniczkowe na zimowe święta.
- Hartowanie roślin
- Stopniowe przyzwyczajanie rośliny uprawianej w domu lub szklarni do warunków na zewnątrz, zanim zostanie tam na stałe.
Źródła
Artykuł powstał na podstawie mojego wieloletniego doświadczenia szkółkarskiego oraz opracowań naukowych podanych poniżej. Zdania z publikacji podajemy w tłumaczeniu, a numery w tekście prowadzą do źródła na tej liście.
Źródła:
- [1] Royal Horticultural Society (RHS) – Azaleas indoors.
Poradnik brytyjskiego Królewskiego Towarzystwa Ogrodniczego. Stąd informacje, że azalie doniczkowe to odmiany Rhododendron simsii (często nazywane R. indicum) pędzone do kwitnienia na Boże Narodzenie, nie są mrozoodporne i nie nadają się do stałego sadzenia w ogrodzie, a także wysokość 45–60 cm, zalecenia po kwitnieniu (usuwanie przekwitłych kwiatów, przesadzanie, podłoże, lekkie cięcie), temperatura 13–16 °C po kwitnieniu, wystawianie na lato z wkopaniem doniczki, wnoszenie we wrześniu, temperatura nocą 7–10 °C, podlewanie deszczówką, nawożenie do końca czerwca oraz temperatura i czas pędzenia (18–21 °C, 6–8 tygodni). - [2] Missouri Botanical Garden – Why is my indoor azalea dropping buds and leaves?
Poradnia ogrodu botanicznego. Stąd informacja, że jako azalie doniczkowe sprzedaje się mieszańce R. simsii i R. obtusum, przyczyny opadania pąków, zakres temperatur (ok. 10–20 °C, szkody poniżej ok. 4 °C i powyżej ok. 24 °C), podłoże z niemal czystego torfu, możliwość posadzenia w ogrodzie mieszańców R. obtusum oraz trudność ponownego zakwitnięcia. - [3] Journal of the American Rhododendron Society 17(4), 1963 (A. E. Radcliffe) – Some Comments on Azaleas: Their Kinds and Origin.
Artykuł w czasopiśmie towarzystwa różanecznikowego. Stąd pochodzenie R. simsii z ciepłych rejonów południowych Chin, łatwość pędzenia jego mieszańców przez hodowców belgijskich, ich sprzedaż na Boże Narodzenie i Wielkanoc oraz informacja o drobnych, ale bardzo licznych kwiatach azalii Kurume. - [4] Oklahoma State University Extension – Kurume Azalea – plant profile.
Profil rośliny uczelnianej bazy roślin. Stąd nazwa Rhododendron ×obtusum, pochodzenie z Japonii i liście zimozielone do półzimozielonych. - [5] Baumschule Hachmann – szkółka i hodowca różaneczników (Barmstedt, Niemcy) – Japanische Azalee 'Satschiko' i inne karty odmian.
Strona hodowcy. Stąd mrozoodporność odmian japońskich (od –20 do –26 °C), terminy kwitnienia, wielkość po 10 latach i wielkość kwiatów odmiany 'Georg Arends' ('Satschiko' to 'Geisha Orange', 'Feenkissen' to 'Cita'). Terminy kwitnienia dotyczą północnych Niemiec – w chłodniejszych regionach Polski mogą przesunąć się o tydzień–dwa. - [6] ASPCA Animal Poison Control Center – Azalea – toxic and non-toxic plants.
Baza roślin trujących dla zwierząt. Stąd toksyczność azalii dla psów, kotów i koni. - [7] W. J. Bean – Trees and Shrubs Hardy in the British Isles (wydanie internetowe) – Rhododendron simsii Planch..
Klasyczne dzieło dendrologiczne. Stąd pochodzenie R. simsii z Chin, jego błędne opisanie jako Azalea indica w 1812 roku oraz informacja, że prawdziwy R. indicum występuje tylko w Japonii. - [8] Acta Horticulturae 364 (1994), J. Heursel – Problems and investigations on indoor azaleas Rhododendron simsii.
Publikacja naukowa Międzynarodowego Towarzystwa Nauk Ogrodniczych (ISHS). Stąd skala produkcji azalii doniczkowych w Europie Zachodniej (ponad 100 mln sztuk rocznie, głównie Belgia i Niemcy), pełne kwiaty współczesnych odmian oraz przesunięcie terminu kwitnienia w produkcji od Wielkanocy przez Boże Narodzenie na okres od połowy sierpnia.
