Niskie azalie japońskie – odmiany do 40 cm do małego ogrodu i na skalniak
Azalie japońskie z grupy niskich odmian dorastają po 10 latach do około 25–45 cm wysokości. Najniższe w naszej ofercie są 'Cita' (około 25 cm) oraz 'Canzonetta' i 'Melina' (około 30 cm). Ponieważ niskie azalie rosną bardziej wszerz niż wzwyż, rozstawę dobiera się do szerokości krzewu, a nie do jego wysokości.
W tym artykule zestawiamy dziesięć niskich odmian według wymiarów po 10 latach, wyliczamy rozstawę i liczbę sztuk na metr kwadratowy oraz podpowiadamy, gdzie takie azalie wyglądają najlepiej: na skalniaku, z przodu rabaty, na wrzosowisku i w donicy. Ogólne zasady uprawy znajdziesz w przewodniku Azalie japońskie – uprawa, wymagania i zastosowanie.
Niskie azalie japońskie w pigułce
- Najniższa azalia japońska w naszej ofercie to 'Cita' – po 10 latach ma około 25 cm wysokości.
- Do 30 cm dorastają też 'Canzonetta' i 'Melina', a do 35–45 cm 'Rokoko', 'Cherie', 'Kirstin', 'Geisha Orange', 'Estrella', 'Tornella' i 'Maruschka'.
- Niskie azalie rosną głównie wszerz – są zwykle półtora do dwóch razy szersze niż wysokie.
- Wielkość rośliny w pojemniku C2 nie mówi, jak duża urośnie. Wybieraj odmianę według wymiarów po 10 latach.
- Rozstawę liczymy od szerokości krzewu: wychodzi od 1,5 do 4 sztuk na metr kwadratowy.
- Na skalniaku sadź azalie w kieszeniach z kwaśnym podłożem i unikaj kamieni wapiennych.
Wysokość w szkółce a wysokość po 10 latach – jak rozumieć opis odmiany?
Azalie japońskie kupuje się zwykle w pojemnikach oznaczonych literą i liczbą. Oznaczenie C2 to pojemnik o pojemności 2 litrów, a C5 – 5 litrów. Mówi ono jednak tylko o wielkości pojemnika i rośliny w chwili zakupu, a nie o tym, jak duży będzie krzew za kilka lat. Szczegóły wyjaśniamy w artykule Oznaczenia pojemników – co znaczą P9, C2, C3.
Do porównywania odmian służą wymiary po 10 latach uprawy. Podają je hodowcy1 i polski katalog roślin Związku Szkółkarzy Polskich2. Różnice są duże: najniższa odmiana w naszej ofercie ma po tym czasie około 25 cm wysokości, a najwyższa około 80 cm1. Jeśli wybierzesz odmianę dopasowaną do miejsca, przycinanie będzie niemal zbędne. To zresztą pierwsza zasada, którą American Rhododendron Society podaje początkującym: najpierw dobrać właściwą odmianę i miejsce, a dopiero potem myśleć o cięciu4.
Warto też spojrzeć na drugą liczbę, czyli szerokość. Niskie azalie japońskie są zwykle półtora do dwóch razy szersze niż wysokie, a 'Canzonetta' nawet prawie trzy razy1. Właśnie szerokość decyduje o tym, ile miejsca zajmie krzew i ile sztuk trzeba kupić.
Najniższe odmiany azalii japońskich – do 30 cm
Te trzy odmiany tworzą niskie, gęste poduszki i dobrze nadają się do najmniejszych ogrodów, na skalniaki i do donic. Terminy kwitnienia podawane przez hodowcę dotyczą północnych Niemiec, więc w chłodniejszych regionach Polski mogą przesunąć się o tydzień lub dwa.
| Najniższe azalie japońskie – do 30 cm po 10 latach | ||||
|---|---|---|---|---|
| Odmiana | Wysokość × szerokość po 10 latach | Kwiaty | Kwitnienie | Mrozoodporność |
| 'Cita' | 25 × 50 cm | Czysto białe, pełne | od 25 maja do 18 czerwca | –23 °C |
| 'Canzonetta' | 30 × 80 cm | Karminowoczerwone do czerwonoróżowych, półpełne | od 27 maja do 11 czerwca | –24 °C |
| 'Melina' | 30 × 60 cm | Purpurowo-różowe, pełne, z falowanymi brzegami | od 26 maja do 16 czerwca | –25 °C |
| Dane hodowcy (Hachmann). Terminy kwitnienia dla północnych Niemiec. Flower GARDEN | ||||
'Cita'
'Canzonetta'
'Melina'
'Cita' – najniższa, biała "poduszka"
Azalia 'Cita' po 10 latach ma około 25 cm wysokości i 50 cm szerokości, co czyni ją najniższą azalią japońską w naszej ofercie. Ma czysto białe, pełne kwiaty z zielonkawym odcieniem i kwitnie najdłużej ze wszystkich odmian, bo aż do około 18 czerwca. Jej liście niemal w całości zostają na krzewie przez zimę1. W polskim katalogu roślin figuruje także pod nazwą 'Feenkissen' i ma złoty medal wystawy BUGA w Schwerinie z 2009 roku2.
'Canzonetta' – płaska kula na skalniak
Azalia 'Canzonetta' rośnie bardzo płasko: po 10 latach ma około 30 cm wysokości, ale aż 80 cm szerokości. Ma półpełne kwiaty w odcieniach od karminowoczerwonego do czerwonoróżowego, a zimą jej liście przebarwiają się na brązowozielono1. Jest polecana szczególnie na skalniaki1, gdzie dobrze przykrywa przestrzeń między kamieniami.
'Melina' – późne, falbankowe kwiaty
Azalia 'Melina' tworzy bardzo niską poduszkę o wymiarach około 30 × 60 cm. Ma pełne, purpurowo-różowe kwiaty o falowanych brzegach i kwitnie do połowy czerwca. Liście dobrze zimują na krzewie, a mrozoodporność do –25 °C pozwala sadzić ją także w chłodniejszych regionach1.
Odmiany azalii od 35 do 45 cm
Ta grupa jest nieco wyższa, ale nadal mieści się na przodzie rabaty i w małym ogrodzie. Odmiany różnią się kolorem, szerokością i mrozoodpornością, więc łatwo dobrać je do konkretnego miejsca.
| Niskie azalie japońskie – od 35 do 45 cm po 10 latach | ||||
|---|---|---|---|---|
| Odmiana | Wysokość × szerokość po 10 latach | Kwiaty | Kwitnienie | Mrozoodporność |
| 'Rokoko' | 35 × 70 cm | Karminowo- do łososioworóżowych, pełne | od 21 maja do 8 czerwca | –22 °C |
| 'Cherie' | 40 × 50 cm | Łososioworóżowe, pełne | od 20 maja do 4 czerwca | –20 °C |
| 'Kirstin' | 40 × 60 cm | Czysty róż z winnoczerwonym rysunkiem | od 26 maja do 8 czerwca | –24 °C |
| 'Geisha Orange' | 40 × 70 cm | Pomarańczowe z czerwonawym odcieniem | od 25 maja do 10 czerwca | –26 °C |
| 'Estrella' | ok. 40 × 60 cm | Jaskrawoczerwone z ciemnoczerwonym rysunkiem | druga połowa maja | ok. –23 °C |
| 'Tornella' | ok. 40 × 80 cm | Karminoworóżowe z czerwonym środkiem, półpełne | koniec maja | ok. –20 °C |
| 'Maruschka' | 45 × 70 cm | Jaskrawokarminowe, w środku ciemnoczerwone | od 22 maja do 4 czerwca | –22 °C |
| Dane hodowcy (Hachmann); 'Estrella' i 'Tornella' – katalog roślin ZSzP. Flower GARDEN | ||||
'Rokoko'
'Cherie'
'Kirstin'
'Geisha Orange'
'Estrella'
'Tornella'
'Maruschka'
'Rokoko' – oryginalnie pełne kwiaty
Azalia 'Rokoko' tworzy niską, gęstą poduszkę o wymiarach około 35 × 70 cm. Jej kwiaty, w kolorze od karminowego do łososioworóżowego, są pełne, a płatki mają odgięte i lekko skręcone1.
'Cherie' – najwęższa, do półcienia
Azalia 'Cherie' ma tylko około 50 cm szerokości, więc zmieści się nawet w wąskim pasie rabaty. Jej gęsto pełne, łososioworóżowe kwiaty mają falowane płatki, ale ich barwa blaknie w pełnym słońcu, dlatego najlepiej sadzić ją w półcieniu1. Znosi mróz do –20 °C, więc w chłodniejszych regionach wymaga osłoniętego miejsca.
'Kirstin' – czysty róż na przód rabaty
Azalia 'Kirstin' ma szeroko otwarte kwiaty w czystym, jasnym różu z winnoczerwonym rysunkiem i tworzy niski, szeroko zaokrąglony krzew o wymiarach około 40 × 60 cm1. Polski katalog roślin poleca ją między innymi do ogrodów skalnych, wrzosowiskowych i do pojemników2.
'Geisha Orange' – czerwony pomarańcz i najwyższa mrozoodporność
Azalia 'Geisha Orange' to odmiana o jaksrawoczerwonych kwiatach, które mogą wydawać się pomarańczowe. Tworzy bardzo gęsty, zwarty krzew o wymiarach około 40 × 70 cm, a mróz znosi do –26 °C1, dzięki czemu sprawdza się w najzimniejszych regionach i w donicach.
'Estrella' – intensywna czerwień na skalniak
Azalia 'Estrella' ma intensywnie czerwone kwiaty z ciemnoczerwonym rysunkiem i tworzy zwarty, półkulisty krzew o wymiarach około 40 × 60 cm. Katalog Związku Szkółkarzy Polskich poleca ją do ogrodów skalnych, wrzosowiskowych i do pojemników2.
'Tornella' – szeroka "poduszka" do zacisznych miejsc
Azalia 'Tornella' ma półpełne, karminoworóżowe kwiaty z czerwonym środkiem i dorasta do około 40 cm wysokości przy 80 cm szerokości. Według katalogu Związku Szkółkarzy Polskich nie jest w pełni mrozoodporna, dlatego potrzebuje stanowiska zacisznego i lekkiego okrycia na zimę2.
'Maruschka' – karmin, który nie płowieje w słońcu
Azalia 'Maruschka' jest najwyższa w tej grupie (około 45 × 70 cm). Ma jaskrawokarminowe kwiaty, których barwa nie płowieje w pełnym słońcu, a zimą jej liście brązowieją, co jest naturalną cechą odmiany1.
Wyższe odmiany, uporządkowane według koloru kwiatów, znajdziesz w przeglądzie Najpiękniejsze odmiany azalii japońskich.
Gdzie posadzić niską azalię japońską?
Niskie azalie japońskie mają te same wymagania co wyższe odmiany: kwaśne, próchniczne i przepuszczalne podłoże oraz miejsce osłonięte od wiatru. Różnią się tym, że zmieszczą się tam, gdzie wysoki krzew byłby za duży.
Skalniak
Na skalniaku najlepiej wyglądają płaskie poduszki, takie jak 'Canzonetta', 'Melina' i 'Cita'. Azalii nie sadzi się jednak w szczelinach między kamieniami. Ich delikatne korzenie nie przerastają ciężkiej ani kamienistej gleby5, dlatego potrzebują szerokich kieszeni wypełnionych kwaśnym, próchnicznym podłożem. Korzenie azalii są płytkie, więc na nasłonecznionym skalniaku podłoże szybko przesycha. Ściółka z kory sosnowej lub igliwia pomaga utrzymać wilgoć5.
Zwróć uwagę na kamienie. Wapń podnosi odczyn gleby, a w zasadowej glebie azalie i inne rośliny wrzosowate chorują na chlorozę, czyli żółkną między nerwami liści6. Do skalniaka z azaliami wybieraj więc granit, gnejs lub bazalt, a unikaj wapienia, marmuru i grysu z tych skał. W towarzystwie azalii dobrze wyglądają też karłowe rododendrony.
Przód rabaty i obrzeża ścieżek
Niskie odmiany dobrze sprawdzają się w pierwszym rzędzie rabaty, przed wyższymi azaliami i rododendronami. Przy ścieżkach i tarasach pamiętaj o dwóch rzeczach. Po pierwsze, płytkich korzeni azalii nie wolno spulchniać motyką – zamiast tego chwasty ogranicza ściółka5. Po drugie, beton, zaprawa i materiały budowlane w pobliżu fundamentów mogą podnosić odczyn gleby5,6, więc przy nowej kostce lub ścianie warto co jakiś czas sprawdzić pH. Jeśli planujesz obwódkę lub niski szpaler z wielu sztuk jednej odmiany, przeczytaj artykuł Azalie japońskie na żywopłot i obwódkę.
Wrzosowisko
Wrzosy, wrzośce, borówki i pierisy potrzebują podobnej, kwaśnej i próchnicznej gleby jak azalie i podobnie jak one źle znoszą wapń5,6. Dlatego niskie azalie japońskie naturalnie pasują do ogrodu wrzosowiskowego. Katalog Związku Szkółkarzy Polskich wymienia ogrody wrzosowiskowe wśród zastosowań odmian 'Kirstin' i 'Estrella'2. Azalie najlepiej posadzić w grupach po kilka sztuk, bo przygotowane podłoże wykorzystuje się wtedy efektywniej niż przy pojedynczych roślinach5.
Donica
Do donic najlepiej nadają się odmiany niskie, a jednocześnie bardzo odporne na mróz, takie jak 'Kirstin' (–24 °C), 'Melina' (–25 °C) i 'Geisha Orange' (–26 °C)1. Korzenie azalii są znacznie mniej odporne na mróz niż części nadziemne, a w pojemniku są bardziej narażone na przemarznięcie niż w gruncie8. Więcej o tym, którą odmianę wybrać do swojego regionu, przeczytasz w artykule Azalie japońskie mrozoodporne, a o podlewaniu, nawożeniu i zimowaniu w pojemniku – w artykule Azalie japońskie w doniczce.
Rozstawa – ile sztuk na metr kwadratowy?
Rozstawę niskich azalii najprościej wyliczyć z ich szerokości po 10 latach. Jeśli posadzisz rośliny w odstępach równych tej szerokości (licząc od środka do środka krzewu), po około dziesięciu latach krzewy zetkną się ze sobą i utworzą zwarty kobierzec. Liczbę sztuk na metr kwadratowy przy sadzeniu w kwadrat obliczamy ze wzoru: 1 ÷ (rozstawa w metrach)².
| Rozstawa niskich azalii japońskich – ile sztuk na m²? | |||
|---|---|---|---|
| Odmiana | Szerokość po 10 latach | Rozstawa | Sztuk na m² |
| 'Cita' | 50 cm | 50 cm | 4 |
| 'Cherie' | 50 cm | 50 cm | 4 |
| 'Melina' | 60 cm | 60 cm | ok. 3 |
| 'Kirstin' | 60 cm | 60 cm | ok. 3 |
| 'Estrella' | ok. 60 cm | 60 cm | ok. 3 |
| 'Rokoko' | 70 cm | 70 cm | 2 |
| 'Geisha Orange' | 70 cm | 70 cm | 2 |
| 'Maruschka' | 70 cm | 70 cm | 2 |
| 'Canzonetta' | 80 cm | 80 cm | ok. 1,5 |
| 'Tornella' | ok. 80 cm | 80 cm | ok. 1,5 |
| Nasze obliczenie: rozstawa = szerokość po 10 latach według hodowcy; sztuk na m² = 1 ÷ (rozstawa w m)². Flower GARDEN | |||
'Cita'
'Cherie'
'Melina'
'Kirstin'
'Estrella'
'Rokoko'
'Geisha Orange'
'Maruschka'
'Canzonetta'
'Tornella'
Jeśli zależy Ci na szybszym efekcie, możesz posadzić rośliny gęściej, na przykład w odstępie dwóch trzecich szerokości. Przy odmianie 'Cita' to około 35 cm i 8 sztuk na metr kwadratowy. Pamiętaj jednak, że po kilku latach krzewy zaczną na siebie nachodzić i część z nich trzeba będzie przesadzić. Od krawędzi ścieżki lub obrzeża sadź krzew w odległości co najmniej połowy jego szerokości, żeby nie wychodził na przejście.
Jak utrzymać niską azalię w dobrej formie?
Niskie odmiany zwykle nie wymagają cięcia. Gdy krzew zacznie wychodzić poza wyznaczone miejsce, możesz go przyciąć – azalie zimozielone dobrze znoszą strzyżenie, nawet coroczne, jeśli wykonuje się je po kwitnieniu3. Cięcie wykonuj tylko zaraz po przekwitnięciu, najpóźniej do końca czerwca, bo latem krzew zawiązuje pąki na przyszły rok3. Szczegóły znajdziesz w artykule Cięcie azalii japońskich.
Zimą niski wzrost jest zaletą. Śnieg dobrze izoluje, a niskie krzewy, które całkowicie przykrył, przetrwały w Arboretum SGGW w Rogowie bardzo mroźną zimę bez uszkodzeń7. Jeśli chcesz dodatkowo osłonić krzew, zrób to przewiewnie, na przykład gałązkami iglaków. Nie przysypuj niskich azalii grubą warstwą liści – w takiej masie liście mogą zacząć gnić i zadusić roślinę5.
FAQ – najczęstsze pytania o niskie azalie japońskie
Która azalia japońska jest najniższa?
W naszej ofercie najniższa jest 'Cita'. Po 10 latach ma około 25 cm wysokości i 50 cm szerokości, a do tego kwitnie najdłużej, bo aż do około 18 czerwca1. Do około 30 cm dorastają też 'Canzonetta' i 'Melina'1.
Ile urośnie azalia japońska kupiona w pojemniku C2?
To zależy od odmiany, a nie od wielkości pojemnika. Oznaczenie C2 mówi tylko, że roślina rośnie w pojemniku o pojemności 2 litrów. Niskie odmiany osiągają po 10 latach od 25 do 45 cm wysokości, a największe azalie japońskie nawet około 80 cm1. Więcej o oznaczeniach przeczytasz w artykule Oznaczenia pojemników – co znaczą P9, C2, C3.
Ile niskich azalii japońskich posadzić na metr kwadratowy?
Według naszych obliczeń od 1,5 do 4 sztuk, zależnie od szerokości odmiany. Przy rozstawie równej szerokości krzewu po 10 latach wąskie odmiany, takie jak 'Cita' i 'Cherie', sadzi się co 50 cm, czyli około 4 sztuk na m², a szerokie, takie jak 'Canzonetta', co 80 cm, czyli około 1,5 sztuki na m².
Czy azalie japońskie nadają się na skalniak?
Tak, zwłaszcza niskie odmiany o pokroju poduszki. Na skalniaki polecana jest szczególnie 'Canzonetta'1. Sadź je jednak w szerokich kieszeniach wypełnionych kwaśnym, próchnicznym podłożem, bo delikatne korzenie azalii nie przerastają ciężkiej ani kamienistej gleby5. Do budowy skalniaka wybieraj kamienie niewapienne.
Czy wyższą azalię japońską można utrzymać niską przez przycinanie?
Można, bo azalie zimozielone dobrze znoszą coroczne strzyżenie po kwitnieniu3. Wymaga to jednak pracy co roku, dlatego specjaliści American Rhododendron Society radzą przede wszystkim wybrać odmianę, która sama pozostanie niska4. Azalie japońskie przycina się tylko zaraz po kwitnieniu, najpóźniej do końca czerwca.
Czy niskie azalie japońskie są mniej odporne na mróz?
Nie. Wśród niskich odmian są jedne z najodporniejszych w naszej ofercie, na przykład 'Geisha Orange' (–26 °C), 'Melina' (–25 °C) oraz 'Canzonetta' i 'Kirstin' (–24 °C)1. Niski krzew ma też tę zaletę, że zimą łatwiej chowa się pod śniegiem, który chroni go przed silnym mrozem7.
Która niska azalia japońska nada się do donicy?
Do donic polecamy odmiany niskie i jednocześnie bardzo mrozoodporne, na przykład 'Kirstin', 'Melina' i 'Geisha Orange'. Korzenie azalii w pojemniku są znacznie mniej odporne na mróz niż pędy8, więc zapas mrozoodporności się przydaje. Zasady uprawy opisujemy w artykule Azalie japońskie w doniczce.
Czy niska azalia japońska to to samo co karłowy rododendron?
Nie. Azalie japońskie to drobnolistne krzewy zimozielone lub półzimozielone, a karłowe rododendrony to osobna grupa różaneczników. Obie dobrze rosną razem na kwaśnej rabacie. Więcej o tej drugiej grupie przeczytasz w artykule karłowe rododendrony.
Podsumowanie
- Wybieraj według wymiarów po 10 latach. Wielkość rośliny w pojemniku nie mówi, jak duża urośnie odmiana.
- Najniższe są 'Cita', 'Canzonetta' i 'Melina'. Po 10 latach mają od 25 do 30 cm wysokości.
- Licz rozstawę od szerokości. Niskie azalie sadzi się co 50–80 cm, czyli od 1,5 do 4 sztuk na metr kwadratowy.
- Na skalniaku przygotuj kwaśne kieszenie. Unikaj kamieni wapiennych i nie sadź azalii w ciasnych szczelinach.
- Do donic wybieraj odmiany odporne na mróz. Dobrze sprawdzą się 'Kirstin', 'Melina' i 'Geisha Orange'.
Źródła
Artykuł powstał na podstawie mojego wieloletniego doświadczenia szkółkarskiego oraz opracowań naukowych podanych poniżej. Zdania z publikacji podajemy w tłumaczeniu, a numery w tekście prowadzą do źródła na tej liście.
Źródła:
- [1] Baumschule Hachmann – szkółka i hodowca różaneczników (Barmstedt, Niemcy) – Japanische Azalee 'Feenkissen' i inne karty odmian.
Karty odmian u hodowcy: 'Feenkissen', 'Canzonetta', 'Melina', 'Rokoko', 'Cherie', 'Kirstin', 'Satschiko', 'Maruschka'. Stąd wymiary po 10 latach, kolor kwiatów, terminy kwitnienia, mrozoodporność i cechy liści niskich odmian ('Feenkissen' to 'Cita', 'Satschiko' to 'Geisha Orange'). Terminy kwitnienia dotyczą północnych Niemiec – w chłodniejszych regionach Polski mogą przesunąć się o tydzień–dwa. - [2] Związek Szkółkarzy Polskich – Katalog roślin – Rhododendron 'Estrella' i inne karty odmian.
Katalog roślin szkółkarskich. Stąd wymiary po 10 latach i opis odmian 'Estrella' i 'Tornella', zalecane zastosowania odmian 'Kirstin' i 'Estrella', zalecenie okrywania odmiany 'Tornella' oraz medal BUGA odmiany 'Cita' ('Feenkissen'). - [3] American Rhododendron Society – Pruning Rhododendrons and Azaleas and Spent Flower Removal.
Opracowanie towarzystwa różanecznikowego. Stąd informacja, że azalie zimozielone można strzyc co roku po kwitnieniu, oraz zawiązywanie pąków kwiatowych w drugiej połowie lata. - [4] Journal of the American Rhododendron Society 47(3), 1991 (T. Hughes) – Tips for Beginners: How To Prune Evergreen Azaleas.
Artykuł w czasopiśmie towarzystwa. Stąd zasada, że przede wszystkim należy wybrać odmianę i miejsce tak, by krzew nie wymagał częstego cięcia. - [5] University of Missouri Extension – G6825 – Azaleas and Rhododendrons (C. Starbuck).
Opracowanie uczelniane. Stąd delikatne, płytkie korzenie, które nie przerastają ciężkiej i kamienistej gleby, ściółkowanie zamiast spulchniania, podobna uprawa wrzosów i pierisów, sadzenie w grupach, wpływ zaprawy przy fundamentach na pH oraz ostrzeżenie przed przysypywaniem małych roślin grubą warstwą liści. - [6] Washington State University – HortSense – Common Cultural: Lime-induced chlorosis.
Poradnik uczelniany. Stąd opis chlorozy wapiennej, informacja, że najbardziej narażone są wrzosy, wrzośce, azalie i różaneczniki, oraz że nowy beton uwalnia wapń do gleby. - [7] Rocznik Dendrologiczny 55 (2007), P. Banaszczak, J. Tumiłowicz, Arboretum SGGW w Rogowie – Uszkodzenia mrozowe drzew i krzewów w Arboretum SGGW w Rogowie podczas zimy 2005/06 roku.
Publikacja naukowa. Stąd obserwacja, że niskie krzewy całkowicie przykryte śniegiem przetrwały zimę z mrozem do –31 °C bez uszkodzeń. - [8] Journal of the American Rhododendron Society 37(4), 1983 (A. Reid) – Root Hardiness of Rhododendron and Azaleas.
Artykuł w czasopiśmie towarzystwa omawiający badania uczelniane. Stąd informacja, że korzenie azalii są znacznie mniej odporne na mróz niż części nadziemne i że rośliny w pojemnikach wymagają dodatkowej ochrony.
